جمعی از اساتید علوم انسانی در نشستی با عنوان «امر ملی و پسا جنگ» روز دوشنبه 25 خرداد ماه از ساعت 9:30 لغات 18 در دانشگاه صنعتی شریف تهران مقابل ساختمان فناوری اطلاعات (مکان مورد اصابت توسط دشمن آمریکایی ـ صهیونی) گرد هم آمدند و به نقطه نظرات خود پرداختند..
حجت الاسلام و المسلمین استاد مرتضی جوادی آملی، رئیس بنیاد بینالمللی علوم وحیانی اسرا،امروز در دومین دورهٔ همایش «امر ملی و پساجنگ» که در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد، با تأکید بر اینکه ایران یک حقیقت ناشناخته است، اظهار داشت: متأسفانه ایران را آنگونه که هست در دنیا نشناختهاند و جلوههایی بعضا نشان داده شده که در شأن این کشور نبوده و نیست.
ایشان با اشاره به دوره پسا جنگ گفت: ایران پس از جنگ دفاعی با ایران پیش از آن بسیار متفاوت است؛ گویی پردهای غلیظ روی این کشور کشیده شده بود و اکنون باید آن را برای جهان رونمایی کرد.
امر ملی در فرهنگ دینی
استاد مرتضی جوادی آملی با تبیین مفهوم امر ملی از منظر قرآنی تصریح کرد: در فرهنگ دینی، امر ملی به عنوان امر جامع شناخته میشود؛ امری که همگان در آن شریکند و هیچکس بدون اذن صاحب این امر نباید از آن فاصله بگیرد.
این استاد حوزه علمیه قم با استناد به آیهای از قرآن کریم افزود: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِذا کانُوا مَعَهُ عَلى أَمْر جامِع؛ مؤمنان تنها کسانی هستند که اگر امر مهمی پیش آمد، همواره ملتزم و همراهند و از ولی فاصله نمیگیرند تا اجازه بگیرند.
ایشان با تفکیک میان ایمان اعتقادی و التزام عملی خاطرنشان کرد: همانطور که کفر عملی با کفر اعتقادی متفاوت است، ایمان نیز دو ساحت دارد. کسی که به نماز معتقد است اما عملاً از آن دوری میکند، کفر عملی دارد نه اعتقادی. التزام عملی صددرصد، معیار واقعی ایمان است.
جغرافیای سیاسی ایران، امتیازی استثنایی
استاد مرتضی جوادی آملی با تأکید بر اهمیت موقعیت جغرافیایی ایران بیان کرد: امروز ایران با یک امر جامع روبهروست که به تمام هویت این کشور بازمیگردد؛ از جمله جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک آن که امتیازات فراوانی را بهصورت ذاتی به ایران بخشیده است. این موقعیت در جهان امروز یک استثناست.
ایشان ادامه داد: ایران یک سلسله کرامتهای ذاتی دارد که جغرافیای سیاسی آن از این جمله است، و یک سلسله کرامتهای کسبی که تاریخ، فرهنگ، تمدن و پیشینه بسیار عظیم و بیبدیلش را دربرمیگیرد.
ایران پس از جنگ؛ اظهار هویت، نه ایجاد آن
این استاد حوزه و دانشگاه تأکید کرد: ایران پس از جنگ یک هویت جدید را آشکار و اظهار کرد، نه اینکه ایجاد کرد. این هویت همواره وجود داشته است.
ایشان با اشاره به معادلات قدرت در جهان امروز گفت: فرهنگ حاکم بر نظامهای مادی این است که هر کس قدرت دارد، حق با اوست. این فرهنگ فرعونی است. اما ایران امروز در حال برابری قدرتمندانه با ابرقدرتهاست و این معنای بسیار مهمی دارد.
قدرت در خدمت عدالت، نه سلطه
استاد مرتضی جوادی آملی با تمایز میان منطق قدرت در نظامهای مادی و نظام اسلامی تأکید کرد: قدرتی که در سایه نظام اسلامی شکل میگیرد بر این منطق نیست که هر کس قدرت دارد حق با اوست. موسای کلیم هنگامی که آن قدرت را داشت، به خدا عرض کرد: «ربِّ بما أنعمتَ علیَّ»؛ یعنی این قدرت بنا نیست پشتیبان ظالمان باشد، بلکه باید پشتیبان عدالت، صلح، دوستی جهانی و رحمت برای عالمیان باشد، و این تفاوت بنیادینی است.
ایشان افزود: دشمنان با ایرانهراسی و شیعههراسی میخواستند این تصویر را در ذهن جهانیان و مردم منطقه جا بیندازند که اگر ایران قوی شود، جریانی مثل داعش ایجاد میکند و کل منطقه را ایدئولوژیک میکند. این سیاهنمایی سالها بر فضای بینالملل سایه انداخته بود.
معرفی ایران پسا جنگ به جهان
این استاد حوزه علمیه قم با اشاره به دوران دفاع مقدس خاطرنشان کرد: در آن هشت سال، ایران در برابر تمام قدرتهای جهان ایستاد؛ آمریکا، روسیه و چین همه پشت سر دشمن بودند، اما به حول و قوه الهی و عنایت اهلبیت علیهمالسلام این آزمون بهصورت موفقیتآمیز پشت سر گذاشته شد، هرچند متأسفانه آنچنان که باید دنبال نشد.
استاد مرتضی جوادی آملی با تأکید بر ضرورت معرفی درست ایران به جهانیان گفت: ایران پسا جنگ باید بهخوبی رونمایی شود و به جهان نشان داده شود که منطق ایران چیست؛ منطقی که قدرت را در اختیار جریان الهی قرار میدهد تا آن را در مسیر عدالت راهبری کند.
ضرورت تحول در فقه حوزوی
استاد مرتضی جوادی آملی با اشاره به کافینبودن تلاشهای فقهی موجود برای اداره جامعه پسا جنگ اظهار کرد: اولین اقدامی که باید پسا جنگ از جایگاه حوزه صورت بگیرد، نگاهی وسیعتر و عمیقتر در باب فقه است. با اجتهاد موجود، هرچند دستاوردی گرانقدر با بیش از هزار سال سابقه است، نمیتوان آینده پسا جنگ را که ایران در ردیف کشورهای قدرتمند جهان قرار میگیرد، در همه شئون مدیریت کرد.
ایشان افزود: بخش اعظم فقه ما فقه فردی و شخصی است. در فقه اجتماعی و حکومتی که باید در جایگاه حکمرانی با جهان وارد تعامل شود، در برخی از مسائل منزوی هستیم، چون فقه ما دستش خالی است و نمیتوانیم فضای جهانی را بر اساس آن بسازیم.
فقه بدون فلسفه و عرفان، ناکارآمد است
این استاد فلسفه اسلامی با تأکید بر ضرورت تحول در مبانی فقه تصریح کرد: فقهی که از فلسفه مدد نگیرد، از عرفان بهره نبرد و از اخلاق بینصیب باشد، نمیتواند برای امروز و فردای جامعه ما کارساز باشد. فقه بنا نیست تنها درباره طهارت و نجاست یا واجب و حرام سخن بگوید؛ باید از جهانی سخن بگوید که اعتقادات، اخلاق، تربیت و اجتماع را میسازد، و این نیازمند فقهی قویتر است.
استاد مرتضی جوادی آملی در ادامه سخنانش گفت: جمهوری اسلامی هنوز تعریف جامع خود را پیدا نکرده است. در چند سال گذشته، در مواردی سیاست ما در چنبره قدرت گرفتار شد و نهادهایی برساختیم که هرچند لازم بودند، توانایی کافی برای انجام وظایف خود را نداشتند.
اطاعت طولی، نه عرضی
استاد مرتضی جوادی آملی با تبیین رابطه میان اطاعت از خدا، پیامبر و اولیالامر تأکید کرد: این سه اطاعت در عرض هم نیستند، بلکه در طول هم قرار دارند. اطاعت از پیامبر چیزی جز اطاعت از خدا نیست؛ «من یطع الرسول فقد أطاع الله».
ایشان با اشاره به رویداد صلح حدیبیه افزود: همانطور که در زمان خود پیامبر، برخی از مهاجران و انصار خدا را در مقابل پیامبر علم کردند و آن حضرت را به گریه واداشتند، و همانطور که در جریان نهروان، خدا را در مقابل علیابنابیطالب قرار دادند، امروز هم متأسفانه گاهی همین اتفاق میافتد که گزارهای در مقابل گزاره دیگری قرار میگیرد، در حالی که باید با نگاه طولی به آنها نگریست.
ضرورت بازنگری در قانون اساسی
استاد مرتضی جوادی آملی با طرح پرسشی درباره کارآمدی قانون اساسی موجود گفت: آیا پس از چهل سال و با این تحولات، میتوانیم با این قانون اساسی به پیش برویم؟ خود امام رضواناللهعلیه با اینکه به این قانون رأی داد و به همه هم گفت رأی بدهند، در آخرین سال حیاتشان فرمودند که نیاز به بازنگری دارد. ایران پسا جنگ اقتضا میکند که قانون اساسی نوینی برای این جامعه جهانی تدوین شود و این یکی از اقداماتی است که باید بهطور جدی به آن اندیشیده شود.
سازوکار انتخابات شایسته جمهوری اسلامی نیست
این استاد حوزه علمیه قم با انتقاد از سازوکار انتخابات اظهار کرد: سازوکارهای موجود اصلاً شایسته جمهوری اسلامیای که امام میخواست نیست. در همین انتخابات، شخصیتی مانند شهید دکتر لاریجانی که دوازده سال ریاست مجلس را بر عهده داشت و مورد اعتماد و امین مقام معظم رهبری بود، مقام رهبری تعبیر کردند که به او ظلم شده؛ نه فراموشی، نه اشتباه، نه سهو، بلکه ظلم. این به معنای ناتمام بودن سازوکار است.
استاد مرتضی جوادی آملی در ادامه به چالش مجمع تشخیص مصلحت اشاره کرد و گفت: احکام الهی روشن است؛ کجا جنگ، کجا صلح. اما در این فرآیند، مصلحت جامعه اسلامی را باید مجمع تشخیص تعیین کند. آیا این مجمع توان این معنا را دارد؟ ایران پس از جنگ باید این ساختارها را بازنگری و در حدی بازسازی کند.
ایشان با تأکید بر اینکه مردم امروز با مردم دیروز متفاوتند، خاطرنشان کرد: این تفکر، تفکر گذشته نیست. جهان میخواهد ایران را بشناسد و بر این اساس، برخی از نهادها و سازوکارها باید اصلاح شوند، بیآنکه خدمات و زحمات گذشته نادیده گرفته شود.
مسئولیت حوزه در دوران پسا جنگ
رئیس بنیاد بینالمللی علوم وحیانی اسرا در پایان سخنانش با اشاره به نقش حوزههای علمیه گفت: ما که در پسپرده نظام فکر میکنیم و نقشآفرینی فکری از جایگاه حوزه داریم، باید درباره این مسائل بهدرستی بیندیشیم، واقعنگر باشیم و مسائل را آنگونه که هست ببینیم.
منبع: ایسنا