آیت الله العظمی جوادی آملی:

اين «هَيْهَاتَ مِنَّا الذِّلَّة»که تنها ذلّت از دودمان يزيد نيست! کسي که از نفس امّاره پيروي مي‌کند، او ذليل است، او خوار است، براي اينکه در بيانات نوراني حضرت امير(سلام الله عليه) هست که «كَمْ‏ مِنْ‏ عَقْلٍ‏ أَسِيرٍ تَحْتَ هَوَي أَمِيرٍ»، اگر در قيامت عدّه‌اي مي‌گويند: ﴿رَبَّنا غَلَبَتْ عَلَيْنا شِقْوَتُنا﴾، براي همين بيان نوراني حضرت امير است که فرمود يک عدّه‌اي در جبهه جهاد درون شکست خوده هستند؛ وقتي که ما را شکست دادند، ما متوجه اين صحنه نيستيم که ما با يک دشمني روبرو هستيم که اين دشمن نه از ما مالی مي‌خواهد و نه از ما خون، فقط اسارت مي‌طلبد! چرا وجود مبارک پيامبر فرمود: «أَعْدَی عَدُوِّكَ نَفْسُكَ الَّتِي بَيْنَ جَنْبَيْك‏»،براي اينکه دشمن نه مي‌خوابد، نه غافل است، نه ساهي است، نه ناسي است و نه دور است، بلکه در درونِ دورن جا کرده است، بيدار است و منتظر غفلت ما است، ﴿إِنَّهُ يَراكُمْ هُوَ وَ قَبيلُهُ مِنْ حَيْثُ لا تَرَوْنَهُم‏﴾ هم که دامن‌گير ما شده است؛ يک همچنين دشمني که در درون ما است، روانکاو و روان‌شناس هم هست و مي‌داند که مشکل ما چه است و چه چيزی مي‌خواهيم، هر کسي را با همان خواسته‌هاي رواني‌اش فريب مي‌دهد و نمي‌خوابد و با ما در جنگ است و قصد او هم خونريزي نيست تا ما کشته بشويم و راحت بشوم، قصد او گرفتن مال نيست، او از ما آبرو و دين مي‌خواهد و ما را اسير مي‌برد «كَمْ‏ مِنْ‏ عَقْلٍ‏ أَسِيرٍ تَحْتَ هَوَي أَمِيرٍ»، او سواري و مرکب مي‌خواهد! اينها که به طرف «خِيل» حرکت مي‌کنند، به طرف اين اسب‌هاي بياباني حرکت مي‌کنند، قصدشان جنگ با اسب که نيست، جنگ آنها گرفتن اسب و سوار شدن بر اسب است. «إحتنک» در باب «افتعال»، يعني «حَنَک» و «تحت حَنَک» را گرفته است؛ او در سوره «اسرا» سوگند ياد کرد: ﴿لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَه‏﴾؛من «حَنَک» و «تحت حَنَک» اينها را مي‌گيرم و سوار مي‌شوم، ديديد اين سوارکاری که بر اسب سوار است، دهنه و افسار اسب را در اختيار دارد و سواري مي‌خواهد، گفت من سواري مي‌خواهم! من خون نمي‌خواهم، من بکشم که چه؟ سوگند ياد کرد ﴿لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَه‏﴾، يک همچنين دشمني «أَعْدَی عَدُوِّ» است. دشمنان ديگر يا از ما خون مي‌خواهند که جان ما و روح ما و دين ما محفوظ مي‌ماند يا از ما مال مي‌خواهند يا زمين مي‌خواهند و خاک مي‌خواهند؛ لذا حضرت فرمود: «أَعْدَی عَدُوِّكَ نَفْسُكَ الَّتِي بَيْنَ جَنْبَيْك‏».

گر شود دشمن دروني نيست ٭٭٭ باکي از دشمن بيروني نيست

 اين «هَيْهَاتَ مِنَّا الذِّلَّة» حضرت، تنها براي طرد استکبار برون نيست، برای طرد آن مستکبر دورن هم هست.

درس اخلاق 1395/08/27